Nasze osiedle


Gajowice - osiedle w dzielnicy Fabryczna na wsch. od Grabiszyna i na pd. od Starego Miasta. Początkowo wieś położona w lesie. Własność klasztoru Kanoników Regularnych na Piasku. W poł. XIV w. folwark. W XVIII w. duża bogata wieś ze szkołą, kuźnią i karczmą. W 1868r. przyłączona do Wrocławia, liczyła wtedy 2325 mieszkańców. W końcu XIX w. powstała gęsta zabudowa kamienicami czynszowymi, domami szeregowymi i willami. Gajowice zniszczono w 1945r. Na miejscu dawnej zabudowy w latach 60 wzniesiono nowoczesne osiedle. Był to rejon największej koncentracji potencjału budowlanego, obok budynków mieszkalnych 5-cio do 11 kondygnacyjnych na osiedlu powstały szkoły, liczne lokale handlowo - usługowe, przychodnia oraz inne obiekty infrastruktury osiedlowej. W 1963r. zbudowano tutaj pierwsze wysokie budynki we Wrocławiu, a w rejonie ulic Stalowej i Grochowej zespół szkół o lekkiej i nowoczesnej architekturze.Projektantem nowego osiedla był I.Tawryczewski.


Zabytki


Kościół św. Elżbiety przy ul. Grabiszyńskiej wybudowano w latach 1893-1896 wraz z nowym klasztorem i szpitalem elżbietanek przez J. Ebersa. Zniszczony w czasie wojny i odbudowany w latach 1948-1952. W 1980r. otrzymał nową wieżę o stalowej konstrukcji.


Kościół św. Karola Boromeusza w trójkącie ulic:Krucza-Gajowicka-Grochowa wybudowano w latach 1911-1913 (projekt J. Maasa). W czasie oblężenia Wrocławia w 1945r. przekształcono go w twierdzę, został zniszczony w ok. 50%. W 1947r. odbudowy podjęli się franciszkanie, w 1951r. zakończono naprawę dachu, oszklono okna, wyremontowano wieżę główną i dwie boczne. We wnętrzu kościoła znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej (od 1993r.), a w nim słynący łaskami Obraz Matki Bożej Łaskawej Patronki Małżeństwa i Rodzin.


Schron obrony przeciwlotniczej przy ul. Grabiszyńskiej/Stalowej - powstał w latach 1940-41 (projekt Richard Konwiarz). Idealnie wpasował się w sąsiednią zabudowę. Przypuszczalnie miało to utrudnić jego lokalizację z powietrza i ewentualne zbombardowanie. Mimo to schron ucierpiał w 1944r. Obecnie budynek został przebudowany. Mieści się w nim Archiwum Miejskie Wrocławia.


Kamienica przy ul. Pereca 13


Tereny rekreacyjne


Wzgórze Gajowickie - sztucznie utworzone wzniesienie o wysokości 138m n.p.m., potocznie nazywane Górką Pafawag. Początkowo było wysypiskiem śmieci znajdującym się na obrzeżach Wrocławia, czynne przez piętnaście lat. Plan budowy osiedli domów wielorodzinnych spowodował w latach dwudziestych XX wieku zamknięcie wysypiska i poddanie go procesowi rekultywacji. Obecnie jest obiektem rekreacyjnym, zimą wykorzystywane jako górka saneczkowa. Stanowi dobry punkt widokowy. Rada Osiedla przygotowała projekt, który na przełomie 2015/2016 pozwoli uczynić pierwszy krok, który zmieni to miejsce - http://gajowice.pl/g%C3%B3rka-pafawag-drugie-%C5%BCycie-wbo


Patroni ulic i placów, szkół


Icchak Lejb Perec (1852-1915) ur. w Zamościu żydowski pisarz i publicysta. Tworzył poezję, dramaty (najbardziej znany "Złoty Łańcuszek") i prozę. Pisał w języsku polskim, hebrajskim i jidisz. Pokazywał ginące żydowskie miasteczka z ich specyficznym klimatem, obyczajowością, a często biedą. W swoich czasach był w Warszawie postacią znaną i cenioną zarówno przez Żydów, jak i przez Polaków, szczególnie tych wywodzących się z kręgów lewicowej inteligencji. Swoistą miarą jego pozycji w stolicy stał się wielotysięczny kondukt pogrzebowy, który odprowadził go na Cmentarz Żydowski. Jest patronem placu przy skrzyżowaniu ulic Pereca i Żelaznej, który został wytyczony w 1903r. na planie zbliżonym do trójkąta z zieleńcem pośrodku i szpalerem drzew wzdłuż pierzei wsch., zabudowany kamienicami do ok. 1919r., w głębi sierciniec żydowski (obecnie SP), znacznie zniszony w 1945r., odbudowany w latach 60-tych.


Bernard Pretficz (ok.1500 - ok.1563) - rotmistrz, starosta burski i trembowelski. Jego barwne losy z powodzeniem mogłyby służyć za kanwę przygodowego filmu. Pochodził ze Śląska. Służył w armii, bronił kresów płd-wsch Rzeczypospolitej przed Tatarami, Mołdawią, Turcją i Moskwą. Wyrobił sobie opinię dzielnego, skutecznego, ale i bezwzględnego obrońcy rubieży. Angażował się w przedsięwzięcia handlowe dostarczając na Śląsk i do Prus konie tureckie, dywany. Dla swojej epoki był przede wszystkim obrońcą Kresów "za Pana Pretficza spała od Tatar granica"


Jakub Jasiński (1761 - 1794) - polski poeta, działacz polityczny, generał. Podczas insurekcji kościuszkowskiej 1794 organizacja powstania w Wilnie spoczęła w jego rękach. Był zwolennikiem walki w sposób rewolucyjny tzn. opierając się na chłopskich masach. Zginął w obronie warszawskiej Pragi przed wojskami rosyjskimi. Z czasem stał się patriotyczną legendą niezłomnego żołnierza. Został odznaczony orderem Virtuti Militari. Twórczość Jasińskiego obejmuje dzieła malarskie, dzieła polityczne, wiersze satyryczne, bajki, piosenki. Patron Liceum Ogólnokształcącego nr V przy ul. Grochowej 13. Jego pomnik znajduje się przy wejściu głównym do szkoły, ukryty wśród zieleni.


Źródło:

Encyklopedia Wrocławia, Wyd. Dolnośląskie, 2000r.

Ewa Kobel, Patroni wrocławskich, ulic i zaułków, 2008r.

Zygmunt Antkowiak, Wrocław od A do Z, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997